غياث الدين بن همام الدين حسينى ( خواند مير )
152
مآثر الملوك ( به ضميمه خاتمه خلاصة الأخبار وقانون همايونى ) ( فارسى )
كردند و توليت آن مدرسه و موقوفات را به شيخ العالم شيخ سيف الدين سعيد بن مظفر باخرزى داد . پس از فوت منگوقاآن بعضى از آن ممالك را اريق بوكا بن تولى خان و برخى را برادرش قوبيلا قاآن در حيز تسخير و تصرف آوردند و بالاخره اريق بوكا در دست قوبيلا گرفتار شده امر سلطنت من حيث الاستقلال بر قوبيلا قرار گرفت . قوبيلا قاآن خانى عدالت شعار نصفت آثار بود . و در ايام دولت خويش نزديك به جيكدو كه دار الملك خانان ختاى بود به بناى بلدهاى فرمان داد . بيت اساسى به نزديك جيكدو نهاد * مر آن خطه را نام ديدور نهاد « 1 » در آن تختگه را يكى قصر ساخت * ز خاكش به سقف فلك برفراخت چو فردوس گشت آن خجسته مقام * ستونهاش سيم و زمينش رخام نقل است كه آن شهر را مربع وضع كردند و طول هر ديوارى از آن چهار فرسنگ بود و مغولان آن بلده را « خان باليق » خواندند . و به فرمان قوبيلا قاآن استادكاران از بندر هندوستان آوردند و نهرى بزرگ حفر كردند و آب بر آن شهر آوردند . در بعضى از كتب به نظر رسيده كه طول آن جوى چهل روز راه بود . بعد از فوت قوبيلا قاآن اولاد و احفاد او بطنا بعد بطن در آن ممالك بر سرير فرماندهى نشستند و الى يومنا هذا سلطنت آن ديار از نسل چنگيز خان است .
--> ( 1 ) . منظور شهر پكن است كه قبلاى مرمت كرد و ده سال بازسازى آن طول كشيد و آن را « دايدو » خواند و دايدو تلفظ مغولى تا - تو است كه در چينى « پايتخت بزرگ » معنى مىدهد . اما تابستانگاه قبلاى شهر شانگتو بود كه ماركوپولو آن را « چياندو » نوشته در 225 ميلى شمال غربى پكن . ( سفيران پاپ به دربار خانان مغول ، دوراكه ويلتس ، ترجمه مسعود رجبنيا ، خوارزمى ، تهران ، 1353 ، ص 160 ) ( ن ) .